Adopcja w polskim wydaniu..


Data dodania: 11-06-2019 r.
Ilość wejść: 1 324.

Redaktor/Autor: Ewa Juchniewicz

W związku z dyskusją na temat poszukiwania potencjalnych kandydatów na rodziców adopcyjnych dla dzieci z uregulowaną sytuacją prawną, dla których Ośrodek Adopcyjny nie jest w stanie znaleźć takowych rodziców,  którą toczę z dyrektor Publicznego Ośrodka Adopcyjnego w Szczecinie, zasięgnęłam opinii radców prawnych oraz Sędzi Sądów Rodzinnych na ten temat.

Pani Dyrektor za wszelką cenę stara się zanegować moje opowiadania o dzieciach, oburza to zwłaszcza w sytuacji, kiedy Publiczny Ośrodek Adopcyjny w Szczecinie przez ostatnie 4 lata znalazł rodziny i przeprowadził adopcję  3  dzieci powyżej 8 roku życia. My na razie opisaliśmy 8 dzieci ( w ciągu pół roku)  i o wszystkie te dzieci  już starają się  potencjalni rodzice adopcyjni, a 3 nastoletniego rodzeństwa ( 12, 11,  9 lat),  zaraz po odebraniu szkolnych świadectw przenosi się na okres tzw. styczności do swojego nowego adopcyjnego domu.

Piszemy o dzieciach, które są niewidoczne dla  potencjalnych rodziców adopcyjnych,  o których nikt nie wie, że istnieją, o które nikt nie pyta, po które nikt nie zgłasza się do Ośrodków Adopcyjnych , bo są za „stare”, bo są  chore, bo są starszym rodzeństwem, którego nie powinno się rozdzielać.  Żadne dziecko, o którym pisaliśmy nigdy,  nie było przedstawione  żadnej rodzinie adopcyjnej.  Przecież te dzieci, też mają prawo żyć w rodzinie, też ktoś powinien walczyć o stały dom dla nich,  a są całkowicie zależne od dorosłych, od ich empatii, zaangażowania, od ich dobrej woli, od ludzi, którzy  dziecko z krwi i kości widzą na samym końcu urzędniczej machiny.  Niepodważalnym jest to, że rodziców dobiera się do dziecka nie odwrotnie, ciężko jednak wybierać jak nie ma z kogo wybierać, jak nie ma zainteresowanych. Po artykułach zgłosiło się do Ośrodków Adopcyjnych wiele rodzin z wymaganymi szkoleniami , kwalifikacjami, i jeszcze więcej tych , dla których artykuły stały się przyczynkiem do rozpoczęcia procedur adopcyjnych, więc wszystko wskazuje na to , że z publikacji skorzystają nie tylko bohaterowie artykułów, konkretne dzieci, ale jeszcze wiele innych. Wszystkie dzieci o których pisaliśmy mają szanse na domy, niektóre już te domy mają  … te, które są w jurysdykcji Publicznego Ośrodka Adopcyjnego w Szczecinie, mogą skończyć tylko na szansach.

Od tego, czy ktoś jest w stanie wyjść poza schemat zależy czyjeś życie, życie małego człowieka, życie dziecka.

 

Marta Kazaniecka

przewodnicząca VIII Wydziału Rodzinnego i Nieletnich

Sędzia Sądu Rejonowego

Szczecin- Centrum w Szczecinie

 

 

Czy poszukiwanie potencjalnych kandydatów na rodziców adopcyjnych dla dzieci, dla których Ośrodki Adopcyjne nie znalazły rodzin, poprzez materiały dziennikarskie jest naganne i niezgodne z obowiązującym prawem?

Nie.    Najważniejszy jest cel, znalezienie dla dzieci bezpiecznych i odpowiedzialnych rodzin adopcyjnych. Jeżeli przedstawiane są dzieci, które bezskutecznie oczekują na taki dom, a efektem działań dziennikarskich jest zainteresowanie tymi dziećmi potencjalnych kandydatów na rodziców adopcyjnych, to takie działanie jest absolutnie zgodne z interesem dziecka. To, że w ogóle są sytuacje, że dzieci z uregulowaną sytuacja prawną nie znajdują rodzin adopcyjnych świadczy o potrzebie podejmowania innych, niż standardowe działań nagłaśniających sytuacje tych dzieci.

 

Karolina Grams

przewodnicząca III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich

Sędzia Sądu Rejonowego

w Drawsku Pomorskim

 

 Czy opiekun prawny dziecka może próbować samodzielnie poszukiwać rodziców adopcyjnych dla dziecka za które jest odpowiedzialny, w sytuacji  kiedy Ośrodek Adopcyjny nie jest w stanie znaleźć dla dziecka takiej rodziny? Czy może w związku z tym samodzielnie, bez pytania o zgodę Sądu, wyrazić zgodę na publikację jego wizerunku ?

Zgodnie z art. 154 kro opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod jego opieką małoletniego i interes społeczny, a w myśl art. 156 kro opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

 W ocenie Sądu działania opiekunów prawnych zmierzające do znalezienia rodziny adopcyjnej, o ile nie są sprzeczne z prawem i polegają jedynie na zamieszczeniu na stronie internetowej informacji o tym, że małoletni mógłby zostać przysposobiony – z zachowaniem wszelkich procedur, przy udziale ośrodka adopcyjnego i sądu opiekuńczego – są właśnie działaniami dla dobra dziecka i zgodne z interesem społecznym, bowiem ostatecznym celem umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej jest przysposobienie go przez właściwą rodzinę.

Jeśli chodzi o treść art. 156 kro, ustawodawca nie podaje katalogu „ważniejszych spraw dotyczących osoby lub majątku małoletniego”. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż sprawami takimi są wytoczenie powództwa o prawa stanu, zawarcie ugody, sprzedaż nieruchomości lub udziału we współwłasności nieruchomości, wyrażenie zgody na poddanie się poważniejszemu zabiegowi lekarskiemu, decyzja o wyjeździe dziecka za granicę na stałe, decyzja o zmianie obywatelstwa lub też o zmianie nazwiska. Natomiast decyzje związane np. z wyborem szkoły, wyjazdem za granicę w celach turystycznych czy wskazane opublikowanie wizerunku i historii małoletniego zaliczyć raczej należy do czynności faktycznych, wykonywanych w ramach sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem przez opiekunów, tak jak czynią to rodzice. Brak zezwolenia sądu nie wpływa na ważność czy też skuteczność takich czynności, ma jednak znaczenie dla oceny, czy opiekun należycie sprawuje opiekę. W przypadku czynności faktycznych istnieje możliwość ich kontroli przez sąd opiekuńczy, który bada składane sprawozdania (art. 166 kro) i może udzielać wskazówek oraz wydawać polecenia (art. 165 § 1 kro), a w razie potrzeby wydać stosowne zarządzenia (art. 168 kro).

 

Anna Zakowicz

radca prawny

 

 

 

 

Co to jest adopcja ze wskazaniem?

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Art.  1191a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

 

Adopcja ze wskazaniem występuje wtedy, kiedy Rodzice  przed sądem opiekuńczym wskazują osobę przysposabiającego. Teraz może nią być wyłącznie krewny rodziców dziecka za zgodą tej osoby, złożoną przed tym sądem. Osobą wskazaną może być również małżonek jednego z rodziców.

Ustawą z 24.07.2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. poz. 1199) wprowadzono regulację dotyczącą tzw. adopcji ze wskazaniem. W dodanym art. 1191a k.r.o. ustawodawca ograniczył możliwość „wskazania” przez rodziców osób przysposabiających do: krewnych rodziców dziecka oraz małżonka jednego z rodziców. Zastosowane w przepisie sformułowanie „wyłącznie” nie pozostawia wątpliwości co do niedopuszczalności rozszerzenia katalogu o inne osoby. Celem wprowadzonej regulacji jest ograniczenie tzw. podziemia adopcyjnego, które pozwalało na przekazywanie dziecka obcym osobom przez rodziców kierujących się względami finansowymi.

Oznacza to, że krewni rodziców będą mieli nieco uproszczoną procedurę adopcyjną; nie wyklucza to pozostałym osobom możliwości adopcji dziecka – jednak wówczas obowiązkowe będzie pośrednictwo ośrodka adopcyjnego.

 

Czy poszukiwanie rodzin adopcyjnych dla dzieci z uregulowaną sytuacja prawną, ( które są zakwalifikowane do adopcji i ich dane są umieszczone w Centralnym Rejestrze Danych i dla których Ośrodek Adopcyjny nie jest w stanie znaleźć rodziny) poprzez materiały dziennikarskie w mediach jest zgodne z prawem?

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Tak. Przepisy prawa nie zakazują poszukiwania rodzin adopcyjnych poprzez materiały dziennikarskie (przez co należy rozumieć poszukiwanie „potencjalnych kandydatów” chcących zostać kandydatami do przysposobienia dziecka).

Jednak należy mieć na uwadze, iż droga do przysposobienia zawsze wiedzie przez ośrodek adopcyjny. Odgrywa on istotną rolę zarówno na etapie przygotowania do adopcji, jak i w jej trakcie, a po zakończeniu całej procedury udziela rodzinie adopcyjnej potrzebnego wsparcia. Bowiem zgodnie z art. 154 ww. ustawy o wspieraniu rodziny prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka, zwanych dalej „kandydatami do przysposobienia dziecka”, stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Jeśli ośrodek adopcyjny nie znajdzie kandydatów do adopcji dziecka w regionie, na którym działa, poszukiwani są oni na terenie całego województwa, a następnie w całym kraju.

 

Kilka słów o procedurze (w dużym uproszczeniu)

Kandydaci mogą zwrócić się do dowolnego, wybranego przez siebie ośrodka adopcyjnego w kraju. Procedura rozpoczyna się od złożenia dokumentów oraz dokonania wstępnej oceny, dotyczącej ich kwalifikacji osobistych oraz motywacji do adopcji. Ocena ta weryfikowana jest poprzez późniejsze spotkania indywidualne, diagnozę pedagogiczną i psychologiczną kandydatów oraz wywiad adopcyjny. Następnym etapem jest skierowanie na bezpłatne szkolenie . Omawia się na nim wiele ważnych problemów. Szkolenie jest obowiązkowe, a zwolnieni są z niego jedynie kandydaci spokrewnieni lub spowinowaceni z dzieckiem, a także osoby, które wcześniej przysposobiły rodzeństwo dziecka oraz osoby sprawujące nad dzieckiem rodzinną pieczę zastępczą (z wyjątkiem osób niespełniających warunków dotyczących rodzin zastępczych w zakresie niezbędnych szkoleń, którym sąd powierzył tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej).

W dalszej kolejności, ośrodek adopcyjny przygotowuje ocenę końcową, zawierającą opinię kwalifikacyjną. Jej celem jest dokładne określenie potencjału kandydatów na rodziców oraz upewnienie się, że stworzą oni dla dziecka bezpieczną, akceptującą, kochającą i mądrą rodzinę. Pod uwagę brana jest również sytuacja materialna i mieszkaniowa kandydatów, niekaralność oraz stan zdrowia fizycznego i psychicznego (w tym brak uzależnień).

Po uzyskaniu pozytywnej opinii kwalifikacyjnej rozpoczyna się okres oczekiwania na dziecko. Rodziców dobiera się do dziecka w taki sposób, by potrafili oni właściwie zaspokoić jego potrzeby. Ośrodek adopcyjny przedstawia im informacje o sytuacji prawnej, rodzinnej, zdrowotnej i rozwoju psychoruchowym określonego dziecka. Po akceptacji tej propozycji następuje pierwszy kontakt kandydatów na rodziców z dzieckiem (z wyjątkiem adopcji międzynarodowych, gdzie pierwszy kontakt możliwy jest dopiero po wydaniu przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zgody na dalsze postępowanie w procedurze adopcyjnej). Kontakt ten zwykle odbywa się na terenie placówki, w której ono przebywa, lub u osób sprawujących rodzinną pieczę zastępczą, a czasami w ośrodku adopcyjnym. Należy pamiętać, że na stworzenie więzi z dzieckiem potrzeba czasu i cierpliwości, temu służą m. in. kolejne spotkania.

Po podjęciu decyzji o adopcji poznanego dziecka kandydaci uzyskują od pracowników ośrodka adopcyjnego pomoc w przygotowaniu wniosku do sądu o jego przysposobienie. Przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może wydać postanowienie o styczności, określające sposób i okres osobistego kontaktu przyszłych rodziców z dzieckiem (w przypadku adopcji międzynarodowej jest ona obligatoryjna). Postanowienie to zazwyczaj umożliwia kandydatom zabranie dziecka do domu, dzięki czemu możliwe jest ich głębsze poznanie się i budowanie wzajemnej więzi.

Jeśli nastąpi przejęcie bezpośredniej opieki nad dzieckiem (tzw. okres styczności), pracownicy ośrodka adopcyjnego wspierają rodziców w nowej dla nich roli podczas odwiedzin.

Ponadto sporządzają sprawozdanie o kontaktach z okresu preadopcji dla potrzeb sądu oraz, na jego wezwanie, uczestniczą w rozprawie. O adopcji dziecka przez nowych rodziców decyduje sąd opiekuńczy[1].

 

[1] Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Adopcja droga do rodzicielstwa.

 

Kto decyduje o możliwości upublicznienia wizerunku dziecka?

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
  3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy

 

Zgodnie z art. 81 ust. 1 zdanie pierwsze Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: „Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej”. W przypadku małoletnich zgodę może udzielić każdy z rodziców (przedstawicieli ustawowych), jeśli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga (art. 98 § 1 k.r.o. – zob. wyrok SA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r., I ACa 378/13,) bądź opiekun prawny małoletniego.

 

Czy rodzice adopcyjni, którzy pomyślnie przeszli szkolenie adopcyjne i uzyskali opinię kwalifikacyjną w Ośrodku Adopcyjnym mają prawo sami wskazać dziecko, które chcieliby poznać i ewentualnie przysposobić? (z materiału prasowego, reportażu telewizyjnego, poznanego na wakacjach, mieszkającego w pobliskim rodzinnym domu dziecka, uczącego się w tej samej szkole co dziecko biologiczne).

podstawa prawna:

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

 

Kandydaci na rodziców przedstawiają swoje preferencje dotyczące dziecka, np. czy ma to być tylko niemowlę, czy ma to być dziecko zdrowe, bez obciążeń genetycznych itp. Mogą również wskazać dziecko, które chcieliby poznać. Jednak należy mieć na uwadze, iż droga do przysposobienia zawsze wiedzie przez ośrodek adopcyjny. Odgrywa on istotną rolę zarówno na etapie przygotowania do adopcji, jak i w jej trakcie, a po zakończeniu całej procedury udziela rodzinie adopcyjnej potrzebnego wsparcia. Bowiem zgodnie z art. 154 ww. ustawy o wspieraniu rodziny prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka, zwanych dalej „kandydatami do przysposobienia dziecka”, stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego.

 

 Czy Ośrodek Adopcyjny w którego rejestrze figuruje konkretne dziecko, może nie udostępnić jego dokumentów innemu Ośrodkowi Adopcyjnemu, który ma dla tego dziecka potencjalnych rodziców adopcyjnych?

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

W przypadku niepozyskania kandydata do przysposobienia dziecka ośrodek adopcyjny odpowiedzialny za kwalifikację dziecka do przysposobienia krajowego przesyła do właściwego dla siebie miejscowo ośrodka adopcyjnego prowadzącego wojewódzki bank danych dokument potwierdzający zakwalifikowanie dziecka do przysposobienia krajowego, kartę dziecka, opinie i dokumentację, o których mowa w art. 139a (sporządzaną przez podmioty kwalifikujące dziecko do przysposobienia). Wojewódzki bank danych w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania dokumentacji kwalifikacyjnej przekazuje tę dokumentację ośrodkom adopcyjnym na terenie województwa oraz ośrodkom adopcyjnym prowadzącym wojewódzkie banki danych w pozostałych województwach. Przed przekazaniem dokumentacji kwalifikacyjnej ośrodkom adopcyjnym na terenie województwa oraz ośrodkom adopcyjnym prowadzącym wojewódzkie banki danych w pozostałych województwach wojewódzki bank danych może żądać uzupełnienia lub aktualizacji dokumentacji kwalifikacyjnej w przypadku stwierdzenia uchybień lub konieczności pozyskania dodatkowych informacji. Ośrodki adopcyjne prowadzące wojewódzkie banki danych w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania dokumentacji kwalifikacyjnej przekazują tę dokumentację ośrodkom adopcyjnym działającym na terenie ich województwa oraz ośrodkom adopcyjnym prowadzącym wojewódzkie banki danych w pozostałych województwach w celu poszukiwania dla dziecka rodziny przysposabiającej również poza terenem właściwego miejscowo województwa celem poszukiwania dla dziecka rodziny przysposabiającej.

W przypadku nieznalezienia kandydata do przysposobienia dziecka w terminie 55 dni od dnia wysłania przez ośrodek adopcyjny prowadzący wojewódzki bank danych dokumentacji kwalifikacyjnej do ośrodków adopcyjnych na terenie województwa oraz do ośrodków adopcyjnych prowadzących wojewódzkie banki danych w pozostałych województwach ośrodek adopcyjny prowadzący wojewódzki bank danych, który rozesłał dokumentację kwalifikacyjną, w terminie 3 dni roboczych przekazuje dokumentację kwalifikacyjną dziecka ośrodkowi adopcyjnemu prowadzącemu centralny bank danych.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż Ośrodek Adopcyjny w którego rejestrze figuruje konkretne dziecko, nie może nie udostępnić jego dokumentów innemu Ośrodkowi Adopcyjnemu zgodnie z ww. procedurą ani też wstrzymać bez uzasadnienia adopcji dziecka w sytuacji kiedy sam nie znalazł dla niego rodziny adopcyjnej.

[1] Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Adopcja droga do rodzicielstwa.

 

Wszystkie wypowiedzi są autoryzowane i mają charakter oficjalny.

Chcę pomóc

Dodaj komentarz