FAS – alkoholowy zespół płodowy.


Data dodania: 26-08-2019 r.
Ilość wejść: 1 058.

Redaktor/Autor: Ewa Juchniewicz

Agnieszka Hartung

pedagog, diagnosta, terapeuta FASD, terapeuta integracji sensorycznej oraz terapii poznawczej. Współpracuje z Zachodniopomorską Fundacją Pomocy Rodziny  Tęcza serc w Szczecinie.

FAS – czyli Płodowy Zespół Alkoholowy – są to zaburzenia, jakie pojawiają się u dzieci, jako rezultat spożywania alkoholu przez kobietę w ciąży. Jest to zespół wad wrodzonych, dotyczących rozwoju i wyglądu ciała oraz dysfunkcji układu nerwowego, głównie mózgu. Jedyną przyczyną występowania FAS jest spożywanie alkoholu przez kobietę w ciąży.
Alkohol powoduje więcej szkód w rozwijającym się płodzie niż inne substancje
łącznie z marihuaną, heroiną i kokainą.

 

– alkoholizm dotyczy 2 % kobiet w wieku rozrodczym
– na FAS cierpi dwoje na 1000 noworodków, rocznie rodzi się ok. 1200 dzieci z tym zespołem
– FAS wystąpił u 40 % dzieci matek pijących ponad 5 kieliszków alkoholu dziennie
– u ok. 30 – 50 % potomstwa matek nadużywających alkohol wystąpiło upośledzenie umysłowe. Częstość występowania FASD (zaburzeń ze spektrum FAS) wahają się od jednego do kilku procent wszystkich urodzonych dzieci.

Z FAS się nie wyrasta i nie da się go wyleczyć, ale można pomóc tym osobom łatwiej żyć.

Uszkodzenia wywołane przez alkohol.
I trymestr ciąży
Spożywanie alkoholu może między innymi prowadzić do uszkodzeń mózgu, osłabia rozwój komórek, może uszkadzać serce, nerki, oczy, uszy, prowadzić do deformacji twarzy.

II trymestr ciąży
Spożywanie alkoholu osłabia rozwój mózgu, uszkadza mięśnie, skórę, gruczoły, kości.

III trymestr ciąży
Spożywanie alkoholu osłabia rozwój mózgu i płuc, prowadzi do zaburzeń rozwoju wzrostu.

Objawy FAS

Objawy fizyczne (somatyczne)
■ niska waga urodzeniowa,
■ niski wzrost i waga w porównaniu z rówieśnikami,
■ mała głowa w stosunku do wieku,
■ opóźniony rozwój,
■ zniekształcenie twarzy (cechy dysmorficzne): krótkie szpary powiekowe, opadające powieki, szeroko rozstawione oczy, krótki, zadarty nos, szeroka nasada nosa, spłaszczona „rynienka” podnosowa, cienka górna warga, płaska środkowa część twarzy, mała, słabo rozwinięta żuchwa, krótkowzroczność, zez.

Inne zniekształcenia
■ niedorozwój płytki paznokci u rąk i nóg,
■ duże lub zdeformowane uszy,
■ krótka szyja,
■ deformacja kości i stawów, klinodaktylia
Oraz zaburzenia
■ słaba koordynacja wzrokowo-ruchowa,
■ problemy ze słuchem,
■ wady wzroku

Objawy psychiczne i umysłowe wynikające z uszkodzenia mózgu:

1.  Objawy związane z funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego:
■ nadpobudliwość,
■ nadwrażliwość na dźwięki, dotyk, światło,
■ trudności z przetwarzaniem nadmiernej ilości bodźców,
■ zaburzenia snu,
■ impulsywność (najpierw działa, a potem myśli),
■ lękliwość (niepewność i ostrożność w nowych sytuacjach),
■ upór,
■ skłonności depresyjne,
■ skłonność do wybuchów gniewu,

2. Trudności w uczeniu się:
■ opóźnienia rozwojowe,
■ deficyt uwagi
■ problemy z pamięcią,
■ trudności z matematyką,
■ trudności z myśleniem abstrakcyjnym,
■ trudności z uczeniem się na błędach,
■ upośledzenie myślenia przyczynowo-skutkowego,
■ opóźnienie mowy, zaburzenia mowy (jąkanie się,
mowa niewyraźna, bełkotliwa).

3. Nieprawidłowe zachowania społeczne:
■ wagary,
■ trudności adaptacyjne,
■ wycofywanie się,
■ problemy z organizacją,
■ izolowanie się
■ impulsywność, agresja

Objawy wtórne
■ lęk, złość, unikanie, wycofanie,
■ wejście w rolę ofiary lub prześladowcy,
■ zamknięcie się w sobie, kłamstwa, ucieczki z domu,
■ przerwanie nauki szkolnej,
■ bezrobocie,
■ bezdomność,
■ zależność od innych, chęć zadowolenia innych,
■ choroby psychiczne, depresja, samookaleczanie się,
■ gwałtowne i szokujące zachowania,
■ impulsywność,
■ kłopoty z prawem,
■ skłonność do uzależnień,
■ tendencje i zachowania samobójcze
■ nieprawidłowe zachowania seksualne.

Czy FAS da się wyleczyć?
■ Zasadniczym krokiem w kierunku udzielania właściwej pomocy jest postawienie prawidłowego rozpoznania.
■ Wyleczeniem niestety nie będzie zlikwidowanie FAS – on bowiem trwale pozostanie, natomiast można zapobiegać objawom wtórnym.

„Leczenie” FAS obejmować powinno:
■ poszerzanie wiedzy i umiejętności osób wspierających
■ opracowywanie indywidualnych programów terapeutycznych
Dziecku z FAS niezbędne jest podejście holistyczne – pomoc psychologiczna, edukacyjna, medyczna (w tym rehabilitacyjna, chirurgiczna korekcja wad, leczenie objawów neurologicznych), terapia neurostymulacyjna.

■ Uszkodzenia mózgu makro i mikro, zlokalizowane i rozsiane, nie wykluczają możliwości rozwoju. Bywa, że inne obszary mogą przejmować kontrolę funkcji poznawczych i zawiadywanie funkcjami wykonawczymi, ale tylko w warunkach zorganizowanej i intensywnie prowadzonej stymulacji;
■ Plastyczność mózgu – jest podstawą nadziei terapeutycznej.

Dzieci i dorośli z FAS

  • Dzieci najmłodsze – mogą być problemy z karmieniem, nadmierną drażliwością i zaburzeniami rytmu snu.
  • Dzieci w w wieku przedszkolnym – może pojawić się nadmierna aktywność, rozkojarzenie, kapryśność, zaburzenia koordynacji ruchowej oraz trudności w zrozumieniu związków przyczynowo – skutkowych, problemy z pamięcią i logicznym myśleniem.
  • Dzieci w wieku szkolnym – to zaburzenia koncentracji i problemy z nawiązywaniem kontaktów międzyludzkich. Dodatkowe problemy może stwarzać słaba umiejętność komunikowania, impulsywność i trudności w kontaktach społecznych. Dzieci nie są w stanie przewidzieć konsekwencji swojego zachowania. Mają słabą zdolność rozróżniania kształtów, rozumienie pojęć abstrakcyjnych, percepcji wzrokowo – słuchowej. Zaburzenia procesu uczenia się pogłębia nadmierna i chaotyczna aktywność, słaba koncentracja, trudności z przyjmowaniem i przetwarzaniem informacji, mała elastyczność w rozwiązywaniu problemów.
  • Okres dojrzewania – może przynieść słabą zdolność właściwej oceny sytuacji, problemy z myśleniem abstrakcyjnym oraz bardzo niską umiejętnością samodzielnego rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji, Wiele dzieci z FAS nie kończy szkoły.
  • Osoby dorosłe – mają trudności z osiągnięciem niezależności, ze zdobyciem wykształcenia oraz rozwinięciem zdrowych relacji z innymi ludźmi. Bez właściwego wsparcia mogą rozwinąć się zaburzenia wtórne, takie jak : choroby umysłowe, konflikty z prawem, nadużywanie alkoholu, narkotyków oraz przedwczesne, niechciane ciąże. Dzieci i dorośli z FAS podatni są na przemoc fizyczną, seksualną i emocjonalną.

Jak postępować z dzieckiem z FAS?

Osiem kroków skutecznych sposobów postępowania:
1. Konkret                                                                                                                                                                                                2. Stałość

3. Powtarzanie
4. Rutyna
5. Prostota.
6. Szczegółowość
7. Zasady
8. Nadzór

 

Czy zawsze, jeśli matka pije alkohol będąc w ciąży, jest to równoznaczne , że dziecko będzie miało FAS ? ( statystyki mówią, u 40 % kobiet pijących 5 kieliszków wódki dziennie spowoduje uszkodzenie płodu?

Nie przeprowadzono takich badań na ludziach. W badaniach z udziałem zwierząt już małe dawki alkoholu spowodowały mikrouszkodzenia mózgu objawiające się nadpobudliwością i problemami z koncentracją uwagi.
To do jakich uszkodzeń dojdzie po wypiciu konkretnej dawki alkoholu zależy od wielu czynników: ze strony matki jest to: wieku, stanu jej zdrowia, obecność chorób towarzyszących, innych uzależnień np. od narkotyków, nikotyny, sposobu jej odżywiania w ciąży. Kobiety uzależnione od alkoholu nierzadko maja problem z wątrobą, która oczyszcza organizm z toksyn; wtedy alkohol dłużej krąży we krwi i może powodować poważniejsze uszkodzenia płodu.
Ze strony dziecka są to głównie obciążenia genetyczne, potencjał rozwojowy np. dziecko inteligentnych, wysoko funkcjonujących rodziców, bez historii chorób psychicznych i upośledzenia w rodzinie narażonej na działanie alkoholu może doznać mikrouszkodzeń mózgu, ale jego funkcjonowanie i tak będzie zdecydowanie lepsze od dziecka, które tego potencjału nie miało.Występowanie zaburzeń u dzieci narażonych na działanie alkoholu w życiu
płodowy nie oznacza zawsze, że alkohol był jedyną przyczynną ich powstania. Na wystąpienie mogły mieć wpływ inne czynniki np. środowisko słabo stymulujące rozwój dziecka, zaniedbania, brak stałości i poczucia bezpieczeństwa. Czynniki te mogą częściowo tłumaczyć występowanie różnic pod względem rodzajów specyficznych trudności, z którymi borykają się dzieci z FASD.

Wniosek: nie ma dwóch identycznych dzieci z FASD

Czy wiedząc i prawidłowo prowadząc dziecko z zespołem FAS, możemy na tyle zniwelować jego skutki , że dziecko będzie samodzielnym, normalnie funkcjonującym dorosłym człowiekiem ?

Zależy od tego do jakich uszkodzeń doszło, w jakim wieku dziecko miało rozpoznanie, kiedy podjęto terapię i jak przebiegała historia życia dziecka np. dziecko, u którego rozpoznano pełnoobjawowy FAS i które do tej pory przebywało w placówce, a wcześniej wielokrotnie doznało odrzucenia w dorosłym życiu z dużym prawdopodobieństwem będzie funkcjonowało gorzej od dziecka narażonego na działanie alkoholu, ale takiego, które zaraz po urodzeniu znalazło się pod opieką kochających rodziców, w środowisku wysoko stymulującym jego
rozwój.

Czy FAS dziedziczy się ?

Nie. Jedyną przyczyną powstania zaburzeń ze spektrum FAS jest przedostanie się alkoholu przez łożysko do krwi dziecka i jego toksyczny wpływ na rozwój.

Jakimi partnerami, mężami, żonami, rodzicami są w ludzie z FAS ?

To zależy od rodzaju uszkodzeń, towarzyszących chorób/ zaburzeń, a przede wszystkim od środowiska w jakim dzieci dorastały. Jeśli na FAS nałożą się zaburzenia więzi (powstające, kiedy we wczesnym dzieciństwie dziecko pozbawione jest stałego opiekuna lub kiedy opiekun niewłaściwie opiekuje się dzieckiem) mogą mieć trudności w relacjach.
Ale takie trudności mogą mieć także dzieci bez FASD.

 

Chcę pomóc

Dodaj komentarz